Quý vị có biết không? Có một chuyện càng sống lâu, người ta lại càng thấm thía. Không phải ai cũng nhìn cuộc đời bằng đôi mắt giống như mình. Có người thấy một việc là đúng, người khác lại thấy sai. Có người coi tiền bạc là tất cả, có người coi tình nghĩa mới là thứ đáng giữ. Có người thích hơn thua từng câu nói, có người chỉ muốn sống một cách bình yên, chẳng cần thắng ai.
Mà ngộ lắm nha! Ai cũng thường nghĩ cái mình thấy là đúng đắn nhất. Con cá bơi cả đời trong nước, nó đâu có tự hỏi “Nước là gì ta?”. Người sống lâu năm bên bờ biển, tiếng sóng quen tới mức có khi chẳng còn nghe thấy nữa. Bởi vì trong thế giới của mình, đó là chuyện bình thường.
Con người mình cũng vậy. Một người lớn lên trong hoàn cảnh nào, trải qua những chuyện gì, gặp những người ra sao, thì những thứ đó âm thầm tạo thành một cái khuôn ở trong đầu họ. Có người từng bị phản bội nên không còn tin ai, có người từng nghèo khổ nên cả đời chỉ biết gom góp tiền bạc, có người từng bị coi thường nên lúc nào cũng muốn chứng minh mình hơn người ta.
Có người lớn lên trong một gia đình tử tế nên nghĩ rằng sống đàng hoàng là chuyện đương nhiên. Thành ra, cùng một câu chuyện, hai người có thể nhìn ra hai thế giới hoàn toàn khác nhau. Và đó cũng chính là lý do tôi càng sống lại càng thấy mỏi chuyện.
Không phải cứ mình nói đúng thì người ta sẽ nghe theo. Nhiều khi mình khuyên người ta bằng tất cả sự thiện ý của mình, mình phân tích từng ly từng tí cho họ nghe, mình lấy kinh nghiệm của mình ra để chỉ họ, mình nói tới nói lui, nói xuôi nói ngược để mong cho họ thay đổi. Nhưng rồi cuối cùng sao? Họ vẫn làm y chang. Lúc đó thì mình bực, mình nghĩ “Ủa, mình nói có sai đâu ta, mà tại sao họ không chịu nghe?”.
Nhưng có khi vấn đề không nằm ở lời khuyên, mà nằm ở chỗ người ta chưa muốn hiểu. Một hạt giống dù có tốt tới đâu, đem gieo xuống miếng đất chưa sẵn sàng thì nó cũng chưa thể mọc được. Bạn có thể đem nước tới tưới, có thể đem phân tới bón, nhưng bạn không thể lấy tay kéo cái mầm cây lên để bắt nó lớn được. Con người cũng vậy, sự thay đổi thật sự phải bắt đầu từ bên trong.
Có những bài học cuộc đời, người khác nói cả trăm lần mình cũng không hiểu. Nhưng tới một ngày, chính mình dính một cú đau đủ lớn, tự nhiên mình hiểu. Có những lời mẹ cha nói từ hồi còn trẻ, mình nghe rồi bỏ ngoài tai. Mấy chục năm sau, đi qua đủ chuyện rồi mới chợt nhớ: “À, hồi đó ba mẹ nói đúng ghê!”.
Không phải lời nói lúc đó sai, chỉ là mình chưa đủ trải nghiệm để hiểu. Cho nên càng lớn, tôi càng bớt đi khuyên thiên hạ. Không phải vì tôi không còn quan tâm, mà vì tôi hiểu rằng mỗi người có một con đường để tự học bài học của đời mình.
Có người phải đi đường vòng, có người phải té, có người phải mất một người rất thương mới biết quý trọng tình nghĩa. Có người phải mất tiền mới hiểu tiền không phải là thứ quý giá nhất. Có người phải bị quay lưng mới hiểu được lòng người.
Mình thương họ, mình có thể nhắc một câu. Mình thấy họ sắp đụng tường, mình có thể đưa tay ra để cảnh báo. Nhưng nếu họ nhất định muốn đi thì mình cũng không thể chạy theo kéo họ lại suốt đời được. Bởi vì đôi khi một cú vấp còn dạy người ta nhiều hơn một ngàn lời khuyên.
Và có một điều tôi thấy rất đáng để suy nghĩ: Đừng lấy cái khuôn nhận thức của mình để đo người khác. Mình thích sống tử tế, không có nghĩa ai cũng phải giống như mình. Mình không thích tranh giành, không có nghĩa người khác không được có tham vọng. Mình coi trọng tình nghĩa, không có nghĩa ai cũng đặt chữ nghĩa lên hàng đầu. Mình thích sạch sẽ thì cứ giữ nhà mình sạch sẽ, đâu cần đi gõ cửa từng nhà để giảng cho người ta cách dọn dẹp.
Mình muốn sống lương thiện thì cứ giữ lòng mình ngay thẳng. Bạn đâu cần đi khắp thiên hạ để bắt ai cũng phải sống giống mình. Nói vậy không có nghĩa là thấy điều sai thì mình mặc kệ, không. Nếu người ta thật sự muốn nghe thì mình cứ nói, nếu người ta hỏi thì mình cứ chia sẻ. Nếu người thân đang đi vào chỗ nguy hiểm thì mình vẫn phải nhắc nhở.
Nhưng sau khi đã nói bằng tất cả sự chân thành mà họ vẫn không muốn nghe, thì biết dừng đúng lúc cũng là một loại trí tuệ. Bởi đời người ngắn lắm, tâm lực của mình cũng có hạn. Đừng đem hết thời gian, sự bình yên và năng lượng của mình để đi sửa đổi một người mà chính họ cũng chưa muốn sửa. Có những chuyện mình không cần thắng, không cần chứng minh mình đúng, cũng không cần tranh luận tới cùng. Chỉ cần bước qua.
Có những cuộc tranh cãi, thắng rồi cũng chẳng được gì. Người ta vẫn là người ta, mình vẫn là mình. Chỉ có điều sau cuộc tranh cãi, cả hai đều mệt mỏi. Bởi vậy càng trưởng thành, người ta càng hiểu một chữ rất quý: Buông. Buông không phải là yếu, buông là biết chuyện gì đáng giữ, chuyện gì nên để nó trôi qua.
Người ta thích sống như thế nào, đó là phần đời của người ta. Còn mình sống như thế nào, đó mới là phần đời mình có trách nhiệm. Nếu gặp một người chưa hiểu mình, không sao. Nếu gặp một người không cùng quan điểm, cũng không sao. Nếu gặp một người không thích mình, càng không sao. Miễn là mình biết mình đang sống tử tế, miễn là ban đêm nằm xuống, lòng mình không hổ thẹn với chính mình, vậy là đủ.
Cho nên từ nay về sau, nếu gặp một người suy nghĩ khác mình, không cần nổi nóng làm gì, mà hãy thử nghĩ: có thể người ta đang đứng ở một chỗ khác nên nhìn thấy một cảnh khác. Rồi nếu họ muốn nghe thì mình chia sẻ, nếu họ không muốn nghe thì mình mỉm cười. Mỗi người một bài học, mỗi người một đoạn đường, mỗi người một cái giá phải trả cho những lựa chọn của mình.
Còn mình, cứ giữ cho căn nhà của mình sạch, giữ cho lời mình nói có tình, giữ cho lòng mình có nghĩa. Giữ cho tâm của mình đừng vướng quá nhiều chuyện của thiên hạ. Bởi vì cuối cùng, điều đáng để mình sửa nhất trên cuộc đời này không phải là người khác, mà chính là mình.
Chúc quý vị một ngày bình an, sống nhẹ lòng, và thương nhau được thì thương.
