Trong tự nhiên, muốn có một cái cây xanh tốt, trước hết cần một mảnh đất lành mạnh. Từ quy luật giản dị ấy, con người có thể nhận ra một chân lý sâu xa của đời sống xã hội: nhân cách con người không thể hình thành và phát triển lành lặn nếu gốc rễ gia đình bị đầu độc bởi sự khuất tất, tham nhũng và những giá trị đạo đức lệch lạc.
Gia đình là môi trường giáo dục đầu tiên và quan trọng nhất đối với mỗi con người. Chính tại đây, con người học cách phân biệt đúng – sai, thiện – ác, học cách sống trung thực, nhân ái và có trách nhiệm. Những lời dạy, cách ứng xử và lối sống của người lớn trong gia đình âm thầm gieo vào tâm hồn trẻ nhỏ những hạt giống nhân cách đầu tiên. Vì vậy, nếu gia đình là một mảnh đất trong sạch, được bồi đắp bởi lao động chân chính và các giá trị đạo đức lành mạnh, thì những “mầm người” lớn lên từ đó sẽ có nền tảng vững vàng để phát triển toàn diện.

Ngược lại, khi gia đình bị bao phủ bởi sự gian dối, bất chính và đồng tiền kiếm được từ những con đường sai trái, thì môi trường nuôi dưỡng nhân cách ấy đã bị ô nhiễm. Trẻ em lớn lên trong hoàn cảnh đó rất dễ hình thành nhận thức lệch lạc: coi thường lao động chân chính, xem cái xấu như điều bình thường, thậm chí ngộ nhận rằng mục đích có thể biện minh cho phương tiện. Nguồn tài chính nhớp nhúa, dù được dùng để mua sách vở hay đầu tư cho học hành, cũng không thể vun đắp nên một nền tri thức trong sáng, bởi tri thức chân chính phải được xây dựng trên nền tảng đạo đức và sự trung thực.

Hơn thế nữa, việc dung dưỡng cái xấu trong gia đình không chỉ gây tổn hại cho cá nhân, mà còn để lại những hệ lụy lâu dài cho xã hội. Một xã hội được cấu thành từ những con người thiếu trung thực, lệch chuẩn về giá trị sống khó có thể phát triển bền vững và văn minh. Do đó, muốn xây dựng một thế hệ công dân có nhân cách tốt, có tri thức và trách nhiệm, xã hội không thể làm ngơ trước vấn đề đạo đức gia đình, càng không thể thỏa hiệp với tham nhũng và sự khuất tất trong đời sống.

Từ quy luật của tự nhiên đến bài học của cuộc sống, có thể khẳng định rằng: không có nhân cách lành mạnh nào được hình thành trên nền tảng đạo đức ô nhiễm. Muốn con người phát triển toàn diện, trước hết cần làm trong sạch mảnh đất gia đình và xã hội. Chỉ khi đồng tiền được làm ra bằng lao động chân chính và các giá trị đạo đức được đặt ở vị trí trung tâm, con người mới có thể lớn lên không chỉ giàu tri thức, mà còn vững vàng về nhân cách và xứng đáng với những giá trị cao đẹp của con người.

Làm sao có được những đứa con tử tế khi cha mẹ chúng là những kẻ vô ơn

Trong môi trường học đường – nơi hình thành nhân cách, tri thức và đạo đức cho mỗi con người – việc thầy cô nhắc nhở học sinh là điều hết sức bình thường và cần thiết. Thế nhưng, thật đáng buồn khi ngày nay, không ít học sinh lại tỏ ra khó chịu, chống đối, thậm chí phản ứng gay gắt khi được thầy cô góp ý hay uốn nắn. Đây là một biểu hiện đáng lo ngại, không chỉ thể hiện sự thiếu tôn trọng mà còn phản ánh sự sa sút trong ý thức, đạo đức và văn hóa ứng xử của một bộ phận học sinh hiện nay.

Thầy cô là những người dành cả đời để truyền đạt tri thức, dìu dắt học trò nên người. Mỗi lời nhắc nhở, mỗi lần phê bình đều xuất phát từ lòng thương yêu và trách nhiệm. Không có người thầy nào muốn làm tổn thương học trò của mình; ngược lại, các thầy cô luôn mong các em nhận ra lỗi sai để tiến bộ hơn. Thế nhưng, thay vì biết ơn và tiếp thu, nhiều học sinh lại cau có, cãi lại, hoặc tỏ ra bất cần, coi lời dạy bảo như sự xúc phạm cá nhân. Có em còn đăng tải những lời lẽ tiêu cực về thầy cô lên mạng xã hội – một hành vi vừa thiếu văn hóa, vừa gây ảnh hưởng xấu đến môi trường giáo dục.

Nguyên nhân của hiện tượng này có nhiều: một phần do tâm lý tuổi mới lớn dễ tự ái, bốc đồng; một phần do sự buông lỏng trong giáo dục gia đình, khi cha mẹ quá nuông chiều con cái, không dạy con biết lắng nghe và tôn trọng người khác. Ngoài ra, ảnh hưởng của mạng xã hội, nơi nhiều em bắt chước thái độ phản ứng, “thể hiện cái tôi” thiếu kiểm soát, cũng góp phần khiến hiện tượng này ngày càng phổ biến.

Tuy nhiên, những phản ứng đó không làm các em trở nên “bản lĩnh” hay “cá tính” hơn, mà chỉ khiến hình ảnh của mình trở nên xấu xí trong mắt bạn bè, thầy cô và xã hội. Một học sinh biết tiếp thu lời nhắc nhở, biết sửa sai và nỗ lực vươn lên mới là người đáng quý, đáng trọng. Còn người luôn chống đối và biện minh cho sai lầm của mình sẽ chỉ tự đánh mất cơ hội trưởng thành.

Mỗi học sinh hãy hiểu rằng: lời nhắc nhở của thầy cô là liều thuốc quý, có thể đắng, có thể khó nghe, nhưng nó giúp ta tốt hơn, trưởng thành hơn. Thay vì phản ứng tiêu cực, hãy bình tĩnh lắng nghe, suy ngẫm và sửa đổi. Khi biết cúi đầu nhận lỗi, ta không hề thấp bé hơn ai, mà ngược lại – đó là biểu hiện của lòng dũng cảm và nhân cách cao đẹp.