Lời Mở Đầu

Có những nơi chốn, dù đã rời xa bao lâu, vẫn mãi neo đậu trong lòng ta như một bến thuyền cũ kỹ không bao giờ chịu mục nát theo năm tháng. Trường THCS ABC — ngôi trường mà tôi đã gắn bó suốt những năm tháng tuổi mười ba, mười bốn — chính là một bến thuyền như thế.

Tôi ngồi viết những dòng này trong một buổi chiều tà, khi ánh nắng vàng rót nghiêng qua ô cửa sổ, và tôi chợt nhận ra rằng: ngôi trường ấy đã tặng cho tôi nhiều hơn những con chữ và những con số. Nó tặng cho tôi cả những vết thương nho nhỏ, những nụ cười rộn ràng, và những bài học mà không có giáo trình nào có thể dạy nổi.

Hồi kí này không phải là bản ghi chép hoàn hảo. Nó là những mảnh ghép ký ức — đôi khi lộn xộn, đôi khi thiếu hụt — nhưng luôn chân thật nhất có thể. Xin mời bạn đọc cùng tôi trở lại ngôi trường nhỏ ấy.

Chương I — Buổi Sáng Đầu Tiên

Tôi còn nhớ như in buổi sáng đầu tiên bước qua cổng trường THCS ABC. Lúc đó tôi mặc chiếc áo trắng mới cứng, cái cặp sách to đùng trên vai, và trong lòng là một mớ cảm xúc hỗn độn không thể gọi tên: vừa háo hức, vừa lo sợ, vừa muốn quay đầu chạy thẳng về nhà.

Sân trường buổi sáng đông nghịt học sinh. Tiếng trống rộn vang, tiếng cười nói ầm ĩ khắp nơi. Những dãy lớp học sơn vàng nhạt đứng thẳng tắp dưới bầu trời xanh mướt. Cây phượng vĩ góc sân đứng im lìm, chưa kịp đỏ rực như những mùa hè sau này tôi sẽ nhớ mãi.

Tôi ngồi xuống chiếc ghế gỗ còn thơm mùi sơn mới, nhìn quanh lớp học mà chưa biết ai là ai. Chẳng ai biết rằng, chính trong căn phòng bốn mươi mét vuông ấy, tôi sẽ tìm được những người bạn đầu đời thực sự của mình.

Chương II — Những Người Thầy Tuyệt Vời

Thầy Minh — Người Dẫn Đường

Thầy Minh dạy Văn. Ông là người thầy đầu tiên khiến tôi hiểu rằng học không chỉ là học thuộc, mà là học cảm nhận.

Thầy không bao giờ la hét. Giọng thầy trầm và chậm, như tiếng sóng biển xa vọng lại. Mỗi buổi học của thầy là một chuyến đi — thầy dẫn chúng tôi vào những tác phẩm văn học như người ta dẫn khách vào một khu vườn bí ẩn, mỗi góc cây đều có chuyện để kể.

Thầy nói câu đó với tôi trong một buổi chiều sau giờ học, khi tôi ngồi nán lại vì bài văn bị điểm thấp và mặt mày ỉu xìu. Tôi chưa hiểu hết lúc đó. Nhưng bây giờ, khi tôi ngồi viết những dòng hồi kí này, tôi mới thấm: thầy đã dạy tôi bài học quan trọng nhất của cả cuộc đời viết lách.

Thầy Minh còn hay kể chuyện về tuổi thơ của thầy — những năm tháng khó khăn, những quyển sách mượn đọc nhờ ánh đèn dầu leo lét. Mỗi câu chuyện thầy kể, chúng tôi lại ngồi há hốc mồm mà nghe, quên mất rằng giờ học sắp hết.

Cô Lan — Người Mẹ Thứ Hai

Cô Lan là giáo viên chủ nhiệm lớp 8 của tôi. Nếu thầy Minh là người dẫn đường, thì cô Lan là người giữ ta lại để không bị lạc.

Cô người nhỏ nhắn, tóc thường cột gọn sau gáy, nhưng đôi mắt cô luôn sáng và ấm. Cô biết tên từng phụ huynh của học sinh, biết nhà ai khó khăn, biết đứa nào đang buồn mà không chịu nói. Cô như có ra-đa đặc biệt dành riêng cho lũ học trò lớp 8A.

Có lần tôi bị ốm nằm nhà ba ngày. Cô tự tay soạn bài giảng cho cả ba ngày đó, nhờ bạn cùng lớp mang đến tận nhà, kèm theo một túi cam và một mảnh giấy viết tay: "Nghỉ khỏe rồi đi học lại nghe con. Cô nhớ."

Tôi đã khóc khi đọc mảnh giấy đó. Không phải vì cảm động quá — mà vì tôi chợt nhận ra, có những người chọn làm thầy cô không phải vì lương, mà vì họ thực sự yêu thương những đứa trẻ ngồi trước mặt mình.

Chương III — Bóng Tối Cũng Có Mặt Ở Đó

Nhưng cuộc đời không chỉ toàn nắng. Và những năm tháng ở trường THCS ABC của tôi cũng vậy.

Những Buổi Học Tôi Sợ Nhất

Thầy Hùng dạy Toán. Thầy không xấu bụng — tôi đã nhiều năm tự nhủ như vậy để bình tĩnh lại. Nhưng cách thầy dạy, cách thầy nhìn học sinh, khiến lớp học trở thành một căn phòng khác hẳn với phòng học của thầy Minh hay cô Lan.

Thầy hay gọi học sinh đứng lên trả lời, và nếu trả lời sai — dù chỉ sai một con số — thầy sẽ bình luận to trước lớp. Không phải để khuyến khích, mà để nhận xét. Những câu nhận xét đó nghe có vẻ nhỏ nhặt, nhưng với một đứa trẻ mười ba tuổi đang tập tành tự tin, chúng như những vết cứa mỏng — không chảy máu, nhưng lâu lành.

Tôi đã từng rất thích Toán trước khi vào lớp thầy Hùng. Và phải mất gần một năm sau khi rời lớp thầy, tôi mới dần lấy lại cái cảm giác không sợ sệt khi đối diện với những con số.

Có lẽ thầy Hùng có cái lý của riêng thầy. Có lẽ thầy nghĩ rằng cứng rắn mới giúp học trò trưởng thành. Tôi không biết. Nhưng tôi biết rằng những buổi sáng đi học, khi nhìn thời khóa biểu thấy có tiết Toán, tôi hay đau bụng không rõ nguyên nhân.

Chương IV — Bạn Bè Của Tôi

Nhưng may mắn thay, tôi đã không một mình.

Lớp 8A có bốn mươi hai học sinh. Trong số đó, có ba người trở thành bạn thân của tôi — những người tôi biết rằng, dù có mấy mươi năm nữa trôi qua, chỉ cần nhắc tên nhau là lại cười.

Tuấn — Đứa Bạn Nghịch Ngợm

Tuấn là đứa đầu tiên nói chuyện với tôi trong ngày đầu nhập học. Lý do rất đơn giản: Tuấn ngồi cạnh tôi và hỏi mượn cây bút. Từ đó về sau, Tuấn mượn bút của tôi gần như mỗi ngày — và tôi không bao giờ từ chối, vì không có Tuấn, những buổi học buồn tẻ sẽ trở nên im lặng đến đáng sợ.

Tuấn hay bịa ra những trò chơi kỳ lạ trong giờ ra chơi — đua ốc sên, thi vẽ nguệch ngoạc trên mặt bàn, chế biến những câu thơ nhái lại bài học nghe vừa buồn cười vừa thấm thía. Nhờ Tuấn, tôi học được rằng: vui vẻ không cần phải có lý do, và bạn bè tốt nhất đôi khi chẳng nói gì sâu sắc cả — họ chỉ cần ở đó.

Hà — Người Bạn Lặng Lẽ Nhất

Hà ít nói. Nhưng mỗi lần Hà nói, câu nào cũng đáng để nghe. Hà ngồi bàn trên tôi, hay quay xuống truyền tờ giấy nhắn bé xíu ghi những câu hỏi triết học kiểu: "Mày có khi nào sợ lớn lên không?"

Có lẽ Hà là người bạn đầu tiên khiến tôi học được cách ngồi yên với những câu hỏi chưa có câu trả lời. Chúng tôi hay rủ nhau ngồi dưới gốc cây phượng sau buổi học, không nói gì, chỉ nhìn lá rụng. Lúc đó tôi nghĩ điều đó thật lạ. Bây giờ tôi hiểu đó là một trong những thứ quý giá nhất: sự im lặng thoải mái bên cạnh một người bạn.

Chương V — Mùa Phượng Cuối Cùng

Năm lớp 9, cây phượng vĩ góc sân nở rực rỡ nhất từ trước đến nay. Hoa đỏ chói như ai đó đốt lửa trên ngọn cây. Chúng tôi hay đứng nhìn và nói: "Đẹp quá nhỉ." Nhưng không ai dám nói thêm câu tiếp theo: "Và đây là mùa phượng cuối cùng của chúng ta ở đây."

Kỳ thi cuối cấp đến nhanh hơn tôi tưởng. Những ngày ôn thi căng thẳng, những đêm thức khuya, những buổi sáng đến trường mà mắt còn díp lại — tất cả trôi qua như một cơn mưa rào mùa hạ: dữ dội rồi dứt nhanh.

Buổi sáng ngày thi cuối cùng, cô Lan đứng trước cổng trường đợi từng đứa học trò. Cô không nói nhiều. Cô chỉ nhìn từng đứa, gật đầu nhẹ, như muốn nói: "Thầy cô tin các em." Tôi bước vào phòng thi, trong lòng có gì đó vừa rắn lại vừa mềm.

Sau kỳ thi, chúng tôi tập trung ở sân trường một buổi chiều. Không ai nói trước, nhưng mọi người đều biết: đây là lần cuối chúng tôi ở đây như thế này — đồng phục trắng, tên lớp giống nhau, sân trường này.

Tuấn đề nghị chụp ảnh. Hà lôi ra từ trong cặp một cuốn sổ nhỏ, bảo mọi người ký tên và viết một câu. Tôi không nhớ mình đã viết gì. Nhưng tôi nhớ rằng khi viết xong, tôi không muốn trả lại cuốn sổ đó.

Lời Kết — Gửi Ngôi Trường Nhỏ

Bây giờ, ngồi nhìn lại quãng đường đã đi, tôi thấy trường THCS ABC không chỉ là một địa chỉ trong hồ sơ học bạ. Nó là nơi tôi lần đầu tiên học được rằng: cuộc đời không chỉ có người tốt với mình, và điều đó không có nghĩa là cuộc đời tệ.

Những người thầy ấm áp đã dạy tôi cách yêu thương không điều kiện. Những người thầy khắc nghiệt đã dạy tôi cách đứng dậy sau khi bị vấp. Những người bạn đã dạy tôi rằng, có những thứ không thể học trong sách giáo khoa: lòng trung thành, sự đồng hành, và cả cái cảm giác không đơn độc giữa một sân trường đông người.

Tôi rời trường THCS ABC với một hành lý vô hình nặng trĩu mà lại không nặng chút nào — toàn là những kỷ niệm. Và tôi biết rằng, dù đi đâu, dù bao lâu nữa, cứ mỗi lần mùa hoa phượng đỏ, tôi lại sẽ quay về — không phải về địa lý, mà về ký ức.

────────────────────

Hết

— Học sinh trường THCS ABC —