Người ta vẫn hay ví nghề giáo như người chèo đò đưa khách sang sông. Tôi từng nghĩ đó chỉ là một hình ảnh đẹp để nói cho có vần có điệu, cho đến khi tự mình trải qua cảm giác đứng nhìn một chuyến đò rời bến mà lòng còn vương lại điều gì đó chưa gọi thành tên.
Ngày ấy, tôi đã thương một người học trò theo cách mà có lẽ chính tôi cũng không định trước. Không phải vì em đặc biệt xuất sắc, mà vì trong ánh mắt em có một điều gì đó khiến tôi muốn bảo vệ, muốn nâng đỡ, muốn nhìn thấy em đi hết một hành trình vẹn tròn. Tôi trao đi sự bao bọc ấy không phải để đổi lấy một lời cảm ơn, mà đơn giản vì lúc đó, được lo cho em cũng là một hạnh phúc của tôi.
Rồi thời gian trôi, em lớn lên, đi xa, và mang theo mình một phiên bản khác của chính em – trưởng thành hơn, độc lập hơn, nhưng cũng xa lạ hơn với người từng đưa em qua một đoạn sông. Tôi không dùng chữ “quay lưng”, vì nghĩ lại, có lẽ đó không phải là một sự chối bỏ có chủ đích. Con người ta, khi bước sang một chặng đường mới, thường phải để lại phía sau nhiều thứ – đôi khi không phải vì vô tình, mà vì đời sống mới đòi hỏi họ dồn hết sự chú tâm cho phía trước. Bến sông cũ, vì thế, cũng dần trở thành một ký ức đẹp nhưng lặng lẽ.
Có một khoảng trống len vào lòng tôi khi nhận ra điều đó, tôi không phủ nhận. Nhưng tôi cũng nhận ra: khoảng trống ấy không đến từ việc em thay đổi, mà đến từ việc tôi đã ngầm mong đợi tình cảm mình trao đi sẽ được giữ lại y nguyên, ở đúng hình dạng ngày xưa. Đó là một mong đợi rất người, nhưng cũng là điều tôi cần học cách buông, vì tình thương chân thành, đúng nghĩa, không nên đi kèm một bản hợp đồng vô hình rằng người nhận phải nhớ mãi, phải đáp lại, phải ở lại.
Nghề đưa đò dạy tôi một điều, chậm rãi qua từng năm: người lái đò không sở hữu con nước, và cũng không sở hữu hành trình của người khách mình từng chở. Nhiệm vụ của người đưa đò là đưa người ta qua được khúc sông khó, an toàn và trọn vẹn nhất có thể. Còn việc người khách ấy đi đâu, nhớ gì, quên gì sau khi lên bờ – đó là quyền của họ, không phải điều người đưa đò có thể giữ lại.
Vậy nên bây giờ, khi nhìn lại, tôi không còn muốn gọi đây là một nỗi thất vọng. Tôi gọi nó là một bài học về sự cho đi không điều kiện – loại cho đi mà giá trị của nó không phụ thuộc vào việc nó có được ghi nhớ hay không. Nếu ngày ấy tôi đã thật lòng, thì tấm lòng ấy vẫn còn nguyên giá trị, bất kể em có còn nhớ đến nó hay không. Nó không mất đi, nó chỉ không còn cần một người chứng kiến.
Tôi vẫn tin, đâu đó trên hành trình của em, những gì tôi từng trao đi – dù em có ý thức về nó hay không – vẫn âm thầm là một phần nền tảng giúp em vững vàng hơn. Có những ảnh hưởng không cần được gọi tên mới có giá trị.
Và tôi, người đưa đò năm cũ, lại quay về với dòng sông của mình, tiếp tục đón những chuyến đò mới. Trái tim không hề nguội lạnh đi vì một lần chưa được đáp lại như mong đợi – trái ngược lại, nó rộng hơn một chút, hiểu đời hơn một chút, và bao dung hơn cả với chính những mong đợi của bản thân mình.
Chúc em, ở nơi nào đó trên hành trình của mình, luôn tìm được bình yên thật sự. Và nếu một ngày nào đó em có ngoảnh lại nhìn về bến sông cũ, tôi mong em sẽ thấy ở đó không phải một sự trách móc, mà là một nụ cười nhẹ nhõm của người đã học được cách yêu thương mà không giữ lại điều gì cho riêng mình.